4 - وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . ما هيچ پيامبرى را نفرستاديم مگر به زبان قوم خودش تا براى آنها پيغام ما را بيان كند ، پس خداوند هركس را كه بخواهد ( برحسب استحقاق ) گمراه كند و هركس را كه بخواهد راهنما شود . و او است تاونده با هر كاونده و دانا و راست‌دانش و درستكار . 5 - وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ . ما موسى را با آيات و نشانيهاى خويش فرستاديم و گفتيم كه قوم خويش را از تاريكيهاى كفر به روشنائى ايمان بيرون بر ، و گذشته‌هاى روزگار خدا ( با دشمنان را ) به آنها يادآورى كن كه در اين پيغام و در اين يادآورى نشانيها است براى مردم پرشكيبا و پرسپاس . 6 - وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ أَنْجاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ وَ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ فِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ . ( ياد بيار ) وقتى كه موسى به قوم خود گفت : نعمتهاى خدا را ياد آريد ، كه شما را از خانوادهء فرعون رهائى داد ، آنهايى كه بشما سخت‌ترين عذاب مىرسانيدند ، فرزندان شما را گلو مىبريدند و زنهاى شما را ( براى بيگارى ) زنده مىگذاشتند ! و در آن شما را از سوى خداوند آزمايشى بزرگ بود ! 7 - وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ . هنگامى كه خداوند شما را آگاهى داد كه اگر شكر نعمت‌ها گزاريد من بر آن مىافزايم و اگر كفران نعمت كنيد كيفر من بسيار سخت است . 8 - وَ قالَ مُوسى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ . موسى گفت ( به قوم خود ) اگر شما و همهء مردم روى زمين كافر شوند ، خداوند از همه بىنياز و سزاوار ستايش است . گر جملهء كائنات كافر گردند * بر دامن كبرياش ننشيند گرد 9 - أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْواهِهِمْ وَ قالُوا إِنَّا كَفَرْنا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَ إِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنا إِلَيْهِ مُرِيبٍ . ( بگو اى محمّد ) آيا خبر كسانى كه پيش از شما بودند ، از قوم نوح و طايفهء عاد و ثمود و بعد از آنها كه جز خداى ، آنها را نداند ، فرستادگانى با پيغامها و نشانيها به آنان آمدند ، ايشان دستها را به دهان خويش بازنهادند و گفتند ما به آنچه كه شما با آن فرستاده شده‌ايد كافريم و ما در آنچه ما را دعوت مىكنيد شكّ و دودلى داريم . ( تفسير ادبى و عرفانى ) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . شنيدن بِسْمِ اللَّهِ * موجب هيبت و هيبت متضمّن فنا و غيبت است و شنيدن الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * موجب حضور و رجوع ، و حضور متضمّن بقا و تقرّب است ! اللّه قادر است و قديم و مستوجب قدمت . رحمن است و قاهر و عظيم است و سزاوار عظمت ! رحيم است و غافر و حليم است و سزاوار فضيلت و كرامت . اى خداى بزرگ ، اى خداى بخشندهء مهربان ، نه با قرب تو اندوه است و نه با ياد تو غم ! چشمى كه تو را ديد ، شد از درد معافا * جانى كه تو را يافت ، شد از مرگ مسلّم 1 - الر ، كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ . آيه . اى محمّد اين چراغ قرآن كه در دست تو است ، افروزندهء آن مائيم ، راهبر آن ، كسى بود كه ما خواهيم !